„Theater am Rand” to prawdopodobnie najbardziej na wschód położony teatr w Niemczech i od ponad 25 lat stanowi kulturalną latarnię w wiejskim regionie Oderbruch w powiecie Märkisch-Oderland. Mimo bezpośredniego sąsiedztwa z Polską, wymiana kulturalna w tym regionie wciąż odbywa się na bardzo ograniczoną skalę. Obecna sytuacja pokazuje raz jeszcze, jak ważne jest porozumienie między narodami – nie tylko na poziomie instytucjonalnym, lecz także bezpośrednio między ludźmi.
Na tej podstawie stworzyliśmy niemiecko-polski festiwal kulturalny „Liederlauschen am Rand”. Festiwal odbywa się bezpośrednio przy polskiej granicy – w teatrze „Theater am Rand” i jego okolicach w regionie Oderbruch.
Naszym celem jest intensyfikacja transgranicznej współpracy w dziedzinie sztuki i kultury. Dzięki uniwersalnemu językowi muzyki i sztuki tworzymy przestrzeń spotkania, która przekracza granice. Chcemy przyczynić się do odkrywania tego, co wspólne, przełamywania uprzedzeń i – przede wszystkim – budzenia ciekawości oraz zainteresowania kulturą sąsiedniego kraju. W ciągu tych trzech dni odbyło się 17 koncertów niemieckich i polskich muzyków, ODER TALKS, latająca orkiestra bajkowa, liczne warsztaty, takie jak harfa żydowska, tworzenie oksymeli, astronomia, samoobrona, kapsel cross i wiele, wiele innych.
Wraz z naszymi partnerami – Centrum Kultury w Chojnie oraz Sulęcińskim Ośrodkiem Kultury – organizujemy festiwal „Liederlauschen am Rand” zawsze na początku wakacji letnich w Berlinie. Od piątku do niedzieli prezentujemy najlepszą muzykę na żywo w wykonaniu niemieckich i polskich artystów i artystek, ODER TALKS, latającą orkiestrę bajek, liczne warsztaty, takie jak: gra na drumli, przygotowywanie oksymelu, beatbox, samoobrona, kapsel cross i wiele, wiele innych.
Festiwal jest finansowo wspierany przez Fundusz Małych Projektów Interreg Meklemburgia-Pomorze Przednie / Brandenburgia / Polska, współfinansowany przez Unię Europejską kwotą 49.998 €. Dzięki tym środkom możemy pokryć dużą część honorariów artystów i niezbędnej infrastruktury.
Od 15 lat stowarzyszenie kulturalne Braumeister organizuje na Helmholtzplatz w Berlinie festiwal LiederLauschen. Przez trzy dni na świeżym powietrzu prezentują się muzycy z najwyższej półki, bez wielkich wytwórni. Całość od początku obchodzona jest jako free & outdoor festival, a LiederLauschen łączy poprzez muzykę bardzo różne grupy użytkowników Helmholtzplatz.
Jak los chciał, że inicjatorzy festiwalu trafili do Theater am Rand w Oderbruch. Zrodził się pomysł, aby przenieść LiederLauschen do teatru, niejako wyprowadzić centrum na obrzeża.
Zaowocowało to w 2018 roku Labor LiederLauschen (eksperymentalny biograficzny format muzyczny z udziałem 7 różnych artystów z festiwalu) z jednym wykonaniem po jednym w Theater am Rand i Maschinenhaus w Berlinie. Budowanie mostów znalazło w ten sposób swój początek.
W 2019 roku w Theater am Rand odbył się pierwszy festiwal Liederlauschen am Rand.
Oderbruch uważany jest za jeden z najpiękniejszych krajobrazów wschodnich Niemiec. Perła natury, która jeszcze dobre 250 lat temu meandrowała dziko po nizinach. Dzięki osuszeniu bagien przez króla Fryderyka II bagniste pustkowie stało się jednym z najżyźniejszych obszarów rolniczych i nową pruską prowincją, która dzięki obfitości ryb i cennym gruntom ornym stała się spichlerzem Prus i spiżarnią Berlina.
Oderbruch zachował do dziś swój zaciszny urok i jest idealnym środowiskiem dla różnych gatunków zwierząt.
W środku Oderbruchu, w wiosce Zollbrücke liczącej 24 dusze, znajduje się Teatr na Krawędzi, który wygląda jak na wpół otwarty drewniany namiot indiański. Jest on malowniczo położony między polami i drzewami. Na łąkach przechadzają się bociany, oczy błądzą po zielonych polach.
Pięknie, ale czy w ogóle powinien się tu odbywać festiwal? Jak można doprowadzić do zgodności festiwalu z ochroną przyrody?
Temat ochrony środowiska już dawno wszedł do głównego nurtu. Ludzie opisywani są przede wszystkim pod kątem ich negatywnego wpływu na przyrodę. Ale jaki wpływ ma ten obraz siebie na nas jako aktorów? Czy zamiast być szkodnikami, nie możemy działać w sposób pożyteczny dla naszego środowiska? Te pytania nurtowały nas przez długi czas i nadal nurtują.
Z LiederLauschen am Rand chcemy zorganizować transgraniczny festiwal, który łączy ludzi z różnych środowisk i pokoleń oraz pokazuje, jak jako twórcze istoty wykorzystujemy nasze zdolności do pozytywnego działania na rzecz ludzi i środowiska.
Nie chcemy być tylko festiwalem no-waste (na przykład poprzez używanie wyłącznie zastawy stołowej wielokrotnego użytku i materiałów biodegradowalnych), ale chcemy również myśleć o tym, jak możemy wnieść cenny wkład w życie ludzi i przyrody, jednocześnie dobrze się bawiąc.
Chcemy razem z Wami dowiedzieć się więcej o organicznej gospodarce cyrkularnej i poznać pomysły na to, jak tworzyć i używać alternatywnych i zrównoważonych rzeczy codziennego użytku.
Zapraszamy aktorów i instytucje, którym zależy na zrównoważonym rozwoju i świadomości ekologicznej w swoim regionie. Budujemy infrastrukturę, abyście mogli cieszyć się przyjazdem na festiwal bez samochodu.
LiederLauschen am Rand powinien odbywać się co roku na początku wakacji. Razem z Wami chcemy rok po roku rozwijać nasz festiwal w kierunku zrównoważonego rozwoju. Sprawmy, by razem działy się piękne rzeczy!
Projekt "Liederlauschen am Rand - polsko-niemiecki Oderbruch 2025" ma na celu wzmocnienie współpracy kulturalnej pomiędzy Niemcami a Polską.